Stethorus punctum, ως βιολογικό εργαλείο στα μηλοειδή

Αναγνωστόπουλος Δημήτρης, Γεωπόνος Παν. Θεσσαλίας.  dvanagnosto@yahoo.gr

 

1. Εισαγωγή

Το σκαθάρι Stethorus punctum ανήκει στην οικογένεια Cocinelidae και είναι ένα αποτελεσματικό αρπακτικό για τα ακάρεα και ιδιαίτερα για αυτά των μιλοειδών. Έτσι, χρησιμοποιείται για τον βιολογικό έλεγχο του κόκκινου τετράνυχου και του δίστικτου τετράνυχου των μηλοειδών (Tetranychus urticae) (Shelton, undated), σημειώνοντας σημαντικά αποτελέσματα. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι καταναλώνει στο στάδιο του ενήλικου περίπου 100 ακάρεα την μέρα ενώ ως ώριμη προνύμφη 75 ακάρεα (Hull, 1995).

Το είδος αυτό ανακαλύφθηκε  το 1852 στην Βόρεια Αμερική. Η πρώτη σημαντική επίδραση στα ακάρεα παρατηρήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1970 στην Πενσυλβανία όταν και σημειώθηκε μείωση της χρήσης των ακαρεοκτόνων ως και 50% λόγω της δράσης του εντόμου. Παρ’ όλα αυτά ο πληθυσμός του Stethorus punctum μειώνεται και δεν επιφέρει τα ίδια οφέλη τα τελευταία χρόνια λόγω της χρήσης άλλων εντομοκτόνων για την αντιμετώπιση διάφορων εχθρών των μηλοειδών (PennState University, 2011).

2. Εμφάνιση

Τα ενήλικα του είδους είναι μικρά σε μέγεθος (μόλις 1,5 χιλιοστά), οβάλ, κυρτά, γυαλιστερά μαύρου χρώματος ενώ καλύπτονται και με τρίχες με χρωματισμό κιτρινωπό ως λευκό. Τα αυγά είναι περίπου 0,5 χιλιοστά με χρωματισμό λευκό που μαυρίζει όσο πλησιάζει η απελευθέρωση των προνυμφών. Οι προνύμφες παρουσιάζουν τέσσερα στάδια ανάπτυξης, αρχικά είναι γκρι προς μαυριδερές με πολλά μαύρα τριχίδια και στίγματα ενώ όσο αναπτύσσονται κοκκινίζουν και καταλήγουν σε καστανοκόκκινο χρωματισμό (Hull, 1995) . Τέλος, η προνύμφη είναι μαύρη με κίτρινες τρίχες εκτός από ένα μικρό διάστημα που είναι πορτοκαλί (PennState University, 2011).

Stethorus punctum

Εικόνα 1: Αριστερά τα αυγά (Shelton, undated), στην μέση ενήλικο και προνύμφη(West Virginia University,Kearneyville) και στο τέλος τος αυγό του είδους Stethorus punctum (http://www.caf.wvu.edu/kearneysville/wvufarm1.html και NC State University, 2007)

3. Βιολογικός κύκλος

Το είδος έχει τρεις γενιές το έτος και ο βιολογικός κύκλος διαρκεί περίπου 23 ημέρες (NC State University, 2007 and PennState University, 2011) . Το θηλυκό γεννά 1-10 αυγά κάθε φορά και τα εναποθέτει στις κύριες νευρώσεις των φύλλων (Ηull, 1995).  Το έντομο διαχειμάζει σε πεσμένα φύλλα, σε οργανική ουσία στο έδαφος στον οπωρώνα, στους φράκτες περιμετρικά  και σε στοές του δένδρου. Έτσι, καλό θα ήταν από τον Νοέμβριο ως τον Απρίλιο που εμφανίζονται τα δραστήρια ενήλικα να μην γίνονται άσκοποι ψεκασμοί τριγύρω από το δένδρο (Epstein et al., 2004). Από τον Απρίλιο ως το τέλος της καλλιεργητικής περιόδου τα ενήλικα είναι ενεργά και εναποθέτουν τα αυγά τους μετά από διάρκεια διατροφής 25 ημερών. Η εναπόθεση των αυγών διαρκεί από την άνοιξη ως τα μέσα του Αυγούστου. Στην συνέχεια η εκκόλαψη των αυγών διαρκεί 5 ημέρες και τα τέσσαρα στάδια προνυμφών διαρκούν 12 ημέρες περίπου. H μέγιστη δράση από τις προνύμφες εξαρτάται από το αριθμό του τετράνυχου ανά περίοδο και μπορεί να είναι είτε μέσα Μαΐου είτε μέσα Ιουνίου ή ακόμα και μέσα Αυγούστου. Τέλος, το είδος καταλήγει σε νύμφη που η εξέλιξη της σε ενήλικο διαρκεί περίπου 5 ημέρες (NC State University, 2007 and PennState University, 2011).

4. Ενδιαίτημα

Όπως προαναφέρθηκε προτιμάνε μέρη στο οπωρώνα σε προφυλαγμένες θέσεις του δένδρου ή στο έδαφος σε πεσμένα φύλλα ή οργανική ουσία όταν διαχειμάζουν. Όταν είναι ενήλικα ή προνύμφες σε δράση τα συναντάμε στο δένδρο κυρίως όπου υπάρχουν ακάρεα ενώ αυγά θα δούμε στα φύλλα κοντά στις νευρώσεις. Όσον αφορά το θέμα της διατροφής , τρέφονται με όλα τα στάδια από τον τετράνυχο.

5. Βιολογικός ή χημικός έλεγχος;

Το αρπακτικό αρκετές φορές είναι αποτελεσματικό και έτσι είναι άσκοπος κάποιος ψεκασμός με ακαρεοκτόνο στα μήλα. Ωστόσο, για να καταλήξουμε σε ένα τέτοιο συμπέρασμα είναι απαραίτητη η παρακολούθηση.

Αρχικά, παρατηρούμε περίπου από τα μέσα Μαΐου ως τις αρχές Ιουλίου 10 τυχαία δένδρα από τα οποία επιλέγουμε 5 φύλλα. Παρατηρούμε με μεγεθυντικό φακό αν έχουν προσβολή από ακάρεα, τα καταγράφουμε και συμβουλευόμαστε τον παρακάτω πίνακα.

pinakas

Πίνακας 1: Προσδιορισμός μεγέθους προσβολής από τετράνυχο στα μήλα ( NC State University, 2007).

            Αν υπάρχει προσβολή που ανέρχεται περίπου από 80 ως 90%, δηλαδή προβλεπόμενος αριθμός ακάρεων ανά φύλο 5 με 10, τότε και μόνο τότε τίθεται προβληματισμός χημικής επέμβασης ή όχι. Αν όντως ισχύει το παραπάνω σενάριο προχωράμε σε καταμέτρηση του  S.penctum. Η καταμέτρηση του αρπακτικού διαρκεί 3 λεπτά στα μέρη που μπορεί να συναντήσουμε το είδος. Η κρίσιμη αναλογία αρπακτικού με τετράνυχο 2,5 προς 1. Παρόλα αυτά αν δεν ικανοποιείται αυτή η αναλογία τότε δεν προχωράμε αμέσως σε χημική επέμβαση αλλά καταμετρούμε και ένα άλλο αρπακτικό το Amblyseius fallacis (δεν θα το αναλύσουμε στο παρόν) όπου είναι αποτελεσματικό σε αναλογία αρπακτικού προς άκαρι 1:15. Τέλος, αν δεν ικανοποιείται κανένα σενάριο από τα δύο τότε απομένει η χημική επέμβαση με ακαρεοκτόνο για έλεγχο του εχθρού (McVay and Walgenbach, 1996 και  NC State University, 2007)

6. Άλλες έρευνες πάνω στο είδος

Οι Asquith et al. (1973) εφάρμοσαν 32 μεταχειρίσεις με εντομοκτόνα σε οπωρώνα με μήλα για να δουν την αποτελεσματικότητα τους απέναντι στους εχθρούς των μηλοειδών και στο ωφέλιμο αρπακτικό S. punctum. Από την έρευνα προέκυψε ότι 3 συνδυασμοί φαρμάκων ήταν αποτελεσματικοί απέναντι στους εχθρούς της μηλιάς και μη τοξικοί για το αρπακτικό. Αυτοί οι συνδυασμοί ήτα οι εξής: 1) dinocap+azinphosmethyl+arsenate 2) dinocap+aziphosmethyl +Imidan 3) dinocap +aziphosmethyl +phosalone. Από το πείραμα προέκυψε ότι το πιο τοξικό απέναντι στο αρπακτικό είναι το Phosvel. Παρόμοια έρευνα όμως πραγματοποίησε και ο James (2003) και παρατήρησε ότι όλα τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιήθηκαν εκτός από τις ουσίες miticide, hexythiazox, chlorpyrifos, pirimicarb και mycobutanil είναι τοξικά απέναντι στο αρπακτικό.

Ο Houck (1986) παρατήρησε τις διατροφικές προτιμήσεις του S.punctum και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι προτιμάνε την κατανάλωση του κόκκινου τετράνυχου έναντι του δίστικτου. Παρ’ όλα αυτά η διαφορά αυτή που προέκυψε δεν είναι στατιστικά σημαντική. Οι Kishimoto et. al. (2011) μελέτησαν στο έντερο των S. punctum ποιες οικογένειες ακάρεων υπάρχουν. Σε μηλεώνα, τα αρπακτικά που συλλέχθηκαν κατά κύριο λόγο είχαν ακάρεα της οικογένειας  Tetranychidae και έπειτα Stigmaeidae και Eriophyidae. Τα σκαθάρια από αμπελώνα τρέφονται με ακάρεα των οικογενειών Stigmaeidae, Eriophyidae, Phytoseiidae και Tetranychidae ενώ αυτά των κερασιών αποκλειστικά με Tetranychidae. Έτσι καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το είδος S. punctum δεν έχει αποκλειστικά θηράματα το κόκκινο τετράνυχο και το δίστικτο άλλα προσαρμόζεται διατροφικά ανάλογα με τον βιότοπο που βρίσκεται.

Οι Congdon et al. (1993) απέδειξαν ότι παρόλο που τα περισσότερα είδη του γένους Stephorus δεν είναι αποτελεσματικά σε μικρή πυκνότητα των θηραμάτων τους, το είδος Stethorus punctum δείχνει ικανό ακόμα και αν ο πληθυσμός του τετράνυχου είναι χαμηλός.

 

Βιβλιογραφία

  1. Asquith, Dean, Hull, Larry A.. 1973. Stethorus punctumand Pest-Population Responses to Pesticide Treatments on Apple Trees. Journal of Economic Entomology. Volume 66. Number 5. pp. 1197-1204(8). Entomological Society of America
  2. Congdon, Shanks, Antonelli. 1993. Population Interaction Between Stethorus punctum picipes (Coleoptera: Coccinellidae) andTetranychus urticae (Acari: Tetranychidae) in Red Raspberries at Low Predator and Prey Densities.Environmental Entomology. Volume 22.Number 6. pp. 1302-1307(6).Entomological Society of America
  3. David Epstein, Larry J. Gut and George W. Sundin.2004. A pocket guide for IPM scouting in Michigan apples. Pest Mangement. Stethorus punctum. Michigan State University.
  4. Houck. 1986. Prey Preference in Stethorus punctum (Coleoptera: Coccinellidae). Environmental Entomology. Volume 15.Number 4. pp. 967-970(4). Entomological Society of America
  5. James. 2003. Pesticide Susceptibility of Two Coccinellids (Stethorus punctum picipes and Harmonia axyridis) Important in Biological Control of Mites and Aphids in Washington Hops. :Biocontrol Science and Technology, Volume 13, Number 2. pp. 253-259(7). Taylor and Francis Ltd.
  6. Kishimoto, Maeda, Wright and David G. James. 2011. Identification of prey consumed byStethorus punctum picipes (Casey) (Cleoptera: Coccinellidae) in tree fruit and vines in Washington State, USA. International Journal of Acarology. Volume 37.Supplement 1. pp. 216-220.Taylor and Francis Ltd.
  7. Larry Hull. 1995. Know Your Friends: Stethorus punctum. Midwest Biological Control News Online. Vol.II, No.12.
  8. McVay and Walgenbach.1996. A Grower’s Guide to Apple Insects and Diseases In The Southeast. Chapter 3: Apple Insects and Diseases in the Southeast. Auburn University
  9. NC State University. 2007. College of Agriculture and Life Science. Southeastern Apple Production. Black Lady Beetle
  10. PennState University. 2011. College of Agricultural Science. PA Tree Fruit Production Guide. Part II: Diseases, Pests, and Natural Enemies. Natural Enemies/Biological Control in Deciduous Fruit Crops.
  11. Shelton. Undated. Stethorus punctum.  Biological control. A guide to Natural Enemies in North America. Cornell University.http://www.biocontrol.entomology.cornell.edu/